مشخصات گیاه زعفران :

زعفران گیاهی کوچک و چندساله به ارتفاع ۱۰ تا ۳۰ سانتی‌متر است. از وسط پیاز یا قاعده‌یِ ساقه، تعدادی برگ باریک و دراز خارج می‌شوند. از وسط برگ‌ها، ساقه‌ای گلدار بیرون‌می‌آید که به یک تا سه گل منتهی می‌شود. گل‌ها دارای ۶ گلبرگ بنفش‌رنگ هستند که ممکن است در بعضی واریته‌ها به رنگ گلی یا ارغوانی باشند. گل‌ها دارای ۳ پرچم و یک مادگی منتهی به کلالهٔ سه‌شاخه به رنگ قرمز متمایل به نارنجی هستند. قسمت مورد استفاده این گیاه انتهای خامه و کلاله سه‌شاخه است که به نام زعفران مشهور است و معطر و کمی تلخ است.

نوکاریز | آب و هوای مناسب جهت کاشت زعفران :

زعفران یک گیاه نیمه گرمسیری است و در مقابل گرما و سرما مقاومت خیلی خوبی از خود نشان می دهد.زعفران را در مناطقی که دارای زمستان ملایم و تابستان گرم و خشک دارد می توان کشت کرد.هر چند این موضوع ممکن است در همه شرایط صادق نباشد زیرا احتمال دارد گیاه به صورتی با محیط سازگار شود مانند همدان که در ردیف شهرهای سردسیری ایران است و زراعت و کاشت زعفران نتایج رضایت بخشی داده است.

زعفران در بیشتر مناطق کشور رشد خوبی می تواند داشته باشد اما کیفیت زعفران در این مناطق یکسان نیست.مثلا زعفران منطقه همدان و غرب کشور کیفیت بالاتری نسبت به مناطق دیگر دارند.

نوکاریز | چرخه رشد زعفران :

چرخه رشد این گیاه از اوایل مهرماه شروع می شود و تا اوایل اردیبهشت ماه ادامه دارد و در اردیبهشت ماه به خواب بهاری می رود.در دوره خواب به هیچ عنوان نباید این گیاه را آبیاری نمود چون باعث شکستن خواب زعفران می گردد و چرخه طبیعی زعفران مختل می گردد.

نوکاریز | دمای لازم برای کشت زعفران :

به طور متوسط زعفران در مناطقی که حداکثر دمای 35 الی 40 درجه سانتیگراد و ارتفاع بین 1300 تا 2500 متر از سطح دریا و زمستان متوسط با تجربه چند بار (3 تا 5 بار) یخ زدگی و دمای حداقل -50 درجه را دارند ، عملکرد خوبی را به جا می گذارد.

نوکاریز | بهترین خاک برای کشت زعفران :

بهترین خاک برای کشت گیاه زعفران خاک لومی شنی می باشد که مقدار کمی آهک داشته باشد.این خاک مستعدترین محیط کشت برای زعفران را ایجاد می کند چون محیط خوبی را برای زعفران مهیا می کند و هم میزان رطوبت قابل دسترس پیاز زعفران را تامین می کند.

پس زمین باید ترکیبی از شن و رس باشد تا در مدت 5 تا 7 سالی که پیازچه در داخل خاک می باشد علاوه بر تامین مواد غذایی در شرایط خاص منطقه نیز مقاومت نماید.PH خاک نیز باید بین 7 تا 7.5 باشد.

نوکاریز | بهترین زمان شخم زدن زمین :

بهترین زمان برای شخم زمین اواخر پاییز یا اول زمستان می باشد و اگر در این زمان شرایط مهیا نبود می توان در خردادماه اقدام به این کار کرد.خاک را باید تا عمق 40 تا 50 سانتی متری شخم زده و در مرحله بعد کود گاوی پوسیده شده را به میزان 4 تن به همراه 200 کیلوگرم فسفات آمونیوم در هر هزار متر پخش نموده و اقدام به مخلوط نمودن کود با خاک توسط دستگاه کلتبواتور کرد.سپس باید خاک را کاملا مسطح نموده و پستی و بلندی های خاک را رفع نماییم به طوری که موقع کاشت زعفران شاهد ظاهری نامطلوب نباشیم.برای پاک سازی زمین از علف های هرز در بهار پس از قطع باران های بهاری خاک را با انجام شخم متوسط از وجود علف های هرز پاک می کنند.

نوکاریز | تهیه پیاز زعفران :

در این مرحله باید به دنبال پیاز زعفران مرغوب جهت انتقال به خاک باشیم.پیاز باید سالم و به دور از هر گونه آلودگی کنه و قارچ باشد.بهترین زمان برای تهیه پیاز از اوایل تیرماه تا اواخر شهریورماه می باشد.در انتخاب پیاز زعفران باید حساسیت بالایی داشت زیرا مهمترین و اساسی ترین مسئله در کشت زعفران انتخاب پیازچه سال می باشد.

بعد از تهیه پیاز باید هر چه سریعتر اقدام به کشت آن نماییم زیرا پیازچه وقتی که در هوای آزاد قرار دارد در معرض انواع آفت و بیماری ها می باشد و دلیل دوم این که در صورت جمع کردن توده ای پیاز در یک جا باعث افزایش دمای پیازچه ها شده و این شرایط منجر می شود که قوه نامیه پیازچه به شدت پایین بیاید و شرایط برای انواع بیماری ها افزایش یابد.هر چقدر فاصله بین آوردن پیازچه ها تا کشت آنها کمتر باشد بهتر است.

نوکاریز | ضدعفونی کردن پیاز زعفران :

در کشت زعفران قبل از انتقال و کاشت پیازچه باید حتماً پیازچه ها را ضدعفونی نمود، این کار را می توان توسط یک مخزن ۱۰۰ الی ۲۰۰ لیتری انجام داد. باید در این مرحله اقدام به تهیه قارچ کش کاربندازیم و کنه کش پروپارژیت نماییم، در داخل مخزن بسته به حجم مخزن از قارچ کش کاربندازیم به میزان دو در هزار و سم کنه کش پروپارژیت به میزان یک و نیم در هزار مایع ضدعفونی کننده را آماده می نماییم در این مرحله باید پیازچه ها را در حجم ۵ الی ۱۰ کیلوگرمی داخل یک ظرف قرار داده و در داخل مخزن به مدت ۳۰ الی ۶۰ ثانیه فرو برده بعد اقدام به کشت پیازچه ها می نماییم.

نوکاریز | عملیات کاشت زعفران :

بهترین زمان کشت زعفران خرداد ماه و اوایل شهریور ماه می باشد. بهتر است از کاشت پیازچه در اواخر تیر و اوایل مرداد خودداری نمود زیرا در این موقع از سال هوا و زمین بسیار گرم می باشد و احتمال اینکه رطوبت پیازچه موقع جابجایی از بین رود و پیازچه صدمه ببیند بالا می باشد.

نوکاریز | روش های کاشت زعفران :

از روش های مختلف برای کشت زعفران استفاده می شود :

1- کشت کپه ای و چاله ای

2- کشت نواری

 

1- کشت کپه ای زعفران :

در این روش توسط بیل اقدام به حفر چاله به عمق و عرض ۲۰ تا ۲۵ سانتیمتر می نماییم در این مرحله یک نفر به تعداد ۳ تا ۱۵ عدد پیازچه در داخل هر چاله قرار داده و نفر بعدی اقدام به پوشاندن پیازچه ها توسط بیل می نماید و سطح زمین را مسطح می‌کند، فاصله هر چاله با چاله بعدی بین ۱۵ تا ۲۰ سانتیمتر در یک ردیف  و با ردیف کناری ۲۵ تا ۳۰ سانتی متر را در نظر میگیرند.

2- کشت نوازی زعفران :

این روش به دو صورت انجام می گیرد :

2-1 کشت نواری معمولی با تراکم کم 3 تا 4 تن در هکتار

2-2 کشت آرمانی با تراکم 8 تا 10 تن در هکتار

 

2-1 کشت نواری معمولی با تراکم 3 تا 4 تن در هکتار :

در این روش اقدام به حفر زمین به صورت شیاری توسط بیل یا تراکتور به عمق ۲۵ تا ۳۰ سانتی متر می نماییم، چند نفر شروع به چیدن پیازچه ها با فاصله هر پیازچه از هم ۸ تا ۱۰ سانتیمتر می نمایند، در مرحله بعد با بیل یا تراکتور اقدام به حفر شیار بعدی می‌نماییم و خاک شیار جدید را به روی شیاری که پیازچه زعفران داخل آن چیده شده انتقال میدهیم، فاصله هر شیار با شیار کناری ۳۰ تا ۴۰ سانتی متر می باشد متوسط برداشت در این روش از سال سوم به بعد ۱۲ تا ۱۵ کیلوگرم در هر هکتار می باشد.

2-2 کشت آرمانی زعفران :

این روش دقیقا مشابه کشت نواری معمولی با تراکم ۳ تا ۴ تن در هکتار می باشد با این تفاوت که فاصله پیازچه ها با پیازچه کناری ۴ تا ۵ سانتی متر و فاصله هر شیار با شیار کناری ۲۰ تا ۳۰ سانتی متر می باشد، در این روش تراکم پیازچه در واحد سطح ۸ تا ۱۰ تن در هکتار می باشد متوسط برداشت زعفران در این روش از سال سوم به بعد ۲۰ تا ۲۵ کیلوگرم در هکتار می باشد.

نوکاریز | نحوه آبیاری زعفران :

پس از کاشت پیازچه ها که نهایتاً تا اواخر شهریور ماه طول می کشد از پانزدهم مهرماه هر سال اقدام به آبیاری می کنیم، در موقعیت های جغرافیایی مختلف بسته به شرایط آب و هوایی از اواسط مهر ماه تا اواسط آبان ماه اقدام به آبیاری زعفران می‌کنند.

گل دادن زعفران تا حدود زیادی تابع آبیاری اولیه می‌باشد در این خصوص برای اینکه در برداشت زعفران به مشکل بر نخوریم زمین را به قطعات مختلف تقسیم بندی می کنیم و با فاصله چند روز از هم هر قطعه را آبیاری می کنیم تا بدین صورت در دوران اوج گلدهی قطعات با یکدیگر همزمان نباشد.

قبل از گلدهی یک آبیاری عمیق و بعد از گاورو شدن زمین اقدام به سله شکنی می کنند.  بعد از برداشت زعفران به طور کامل بسته به شرایط آب و هوایی و بارندگی منطقه اقدام به آبیاری دوم در آذر ماه و آبیاری سوم در اواسط دی ماه می کنند، در مناطقی که بارندگی در پاییز و زمستان مطلوب باشد آبیاری سوم نیاز نیست انجام شود.

نوکاریز | سله شکنی مزرعه زعفران :

بعد از آبیاری اول و  قبل از گلدهی مزرعه باید زمین را سله شکنی کرد، به طوری که پیازچه ها صدمه نبینند بهترین وسیله برای سله شکنی کج بیل، بیل شیاردار، گاوآهن ایرانی و یا کولتیواتور با تیغه های افقی می باشد. این کار  باعث می شود که گلها به آسانی از خاک خارج شوند و کود حیوانی با خاک مخلوط شود و علفهای هرز را که تازه روییده اند از بین بروند.

نوکاریز | مبارزه با علف های هرز :

علف های هرز از طریق رقابت کردن با گیاه زعفران از نظر آب مواد غذایی و نور خورشید سبب کاهش محصول می شوند، علاوه بر این ممکن است در مراحل کاشت و برداشت زعفران مزاحمت هایی ایجاد کنند و میزبان تعداد زیادی از بیماریها و آفات باشد، در مزارع زعفران بعد از آبیاری دوم( که بعد از برداشت گل زعفران صورت می‌گیرد) وجین انجام می‌شود.

وجین کردن باعث از بین رفتن علفهای هرز مزرعه می شود تا حد امکان نباید از سموم علف کش جهت از بین بردن علفهای هرز استفاده نمود چون علف کش ها بر روی پیازچه زعفران اثرات منفی بر جای می‌گذارند.

نوکاریز | مبارزه با آفات زعفران :

مهمترین آفت زعفران کنه و موش صحرایی می باشد. جهت شناسایی آفات و اینکه متوجه شویم که آیا پیازچه ها سالم هستند باید به طور متناوب اقدام به بازدید زمین و پیازچه ها نمائیم.

متوسط باید ماهی ۳ بار یا هر ۱۰ روز یکبار اقدام به حفر شیارها یا چاله در نقاط مختلف مزرعه نموده و پیازچه ها را بررسی نماییم تا از سالم بودن و آلوده نبودن پیازچه ها مطمئن شویم.

جهت مقابله با کنه از کود گرانوله گوگرد استفاده می کنیم. گوگرد هم خاک را اسیدی تر می کند و هم باعث از بین رفتن بسیاری از افات از جمله کنه می شود. برای بهره مندی از فواید گوگرد باید قبل از آبیاری اول گوگرد را به میزان ۳۰ کیلوگرم در هر هزار متر پخش کرده و با خاک مخلوط کنیم، سپس اقدام به آبیاری کنیم.

جهت مقابله با موش های صحرایی اقدام به استفاده از تله موش، سموم موش کش و گاز متان می‌کنیم.

بهترین و سریعترین عمل در از بین بردن موش های صحرایی تزریق گاز متان ( کپسول گاز خانگی )  به لانه موش می باشد،  بدین صورت که تمامی سوراخ های ورودی و خروجی لانه را به غیر از یک سوراخ گرفته و با شلنگ گاز اقدام به تزریق گاز به داخل لانه می کنیم این روش در ۹۰ درصد مواقع نتیجه عالی از خود نشان داده است.